Adanin yuzyillar icinde degiserek gelen bircok ismi vardir. KYZIKOSLU PIONESES ( PROPONTIS) adalarini anlatirken Meryem Ana Manastiri nedeniyle PANgIA adinin verildigini bahseder. Marmara Adalarinda tarihi incelemeler yapan GEDEON a gore Patrikhane tarafindan verilen 1892 tarihli Tavsiyenamede ise, adanin ismi AOUSIA seklinde yazilmistir. Rumlar adayi terk etmeden once ise AFISSIA ismini kullanmislardir. Adanin ismi daha sonraki zamanlarda Araplar Adasi olarak da anilmistir. Yakin zamanlarda adanin resmi adi TURKELI olmustur. Daha sonralari ve gunumuzde de adanin tarihi isminin Turkcelestirilmis sekli olan AVSA kullanilmaya baslanmistir.
Adanin ilk yerli halki hakkindaki ilk yazili bilgiler cografyaci STRABON ile tarihci PLINIUS un kitaplarinda bulunmaktadir. Toprak durumu yuzunden hicbir zaman zengin olamamis bagimsiz bir idareye kavusamamis olan ada tarih icinde cevresinde hakim olan kuvvetin arkasindan gitmistir. Hiristiyan din adamlari icin bir surgun yeri olarak kullanilmis ve butun orta cag boyunca bos kalmistir. Ada uzerinde bugun iki koy vardir.
TURKELI : Adanin batisinda kiyi ovasinin uzerinde kurulmustur. Butun ada icin oldugu gibi bu koy icinde daha cok AVSA ismi kullanilmaktadir. Bu koyde, GEDEON batil inanc nedeni ile bahsettigi TRINITI kilisesinin yikintilarinin oldugu ada Rumlarinin eski ruzgarlarla yolundan kalan gemici yakinlarinin bu yikintilari dolasirlarsa ruzgarin degisebilecegine inandiklarini anlatmistir. Adada boyle bir kilise yoktur.Koyun 1,5 km guneybatisinda bir manastir kalintisi vardir.Rumlar koyu yillar once terk etmislerdir. Koyun simdiki ahalisi yerli ve gocmen olarak tamamen Turk tur. Sarapcilik ve bagcilik gecim kaynagidir. Ancak turizmdeki buyuk patlama ile sarapcilikta gerileme olmustur.
YIGITLER : Adanin dogu kiyisinda yer alir. Eski adi ARAPLAR olan koyde onceden Araplarin oturduklarini DAPPER anlatmaktadir. Bu insanlarin Arap donanmasinin Bizans i kusattigi ( 672-678 ) yillari arasinda buralarda kisladiklarini ve Arap buyuklerinden bazilarinin koyde kaldiklarindan bahsetmektedir. Daha sonralari Rumlar ve onlardan sonra da Trakya gocmeni Turkler yerlesmislerdir. Sarapcilik , bagcilik ve tascilik islerle ugrasan koy halkinin hayat seviyesi cok iyidir. Adanin nufusu kisin 2-3 bin yazin ise 80-100 bin arasinda degismektedir.
